Ondernemend gedrag betekent ‘exploreren’ en ‘exploiteren’…

Goed ondernemen is ‘leren’ om snel en wendbaar opportuniteiten te detecteren, en vervolgens waarde te creëren door effectief en efficiënt te exploiteren doorheen de volledige waardeketen. Maar het is net zo goed ‘ontleren’, op het juiste ogenblik oude, voorbijgestreefde waardeproposities loslaten en op zoek te gaan naar nieuwe opportuniteiten om deze vervolgens te exploiteren.

Maar is er enige evidentie voor dit verhaal?

Daniella Laureiro-Martinez en haar collega’s (2015) voerden een boeiend onderzoek uit. Zij waren namelijk geïnteresseerd in hoe de individuele beslissingsprocessen van experten plaatsvinden in hun hersenen. Zij gebruikten hiervoor een functionele MRI-scanner die de hersenactiviteit van hun proefpersonen in beeld bracht. De onderzoekers konden aldus de hersengebieden en de corresponderende cognitieve processen in kaart brengen die geactiveerd worden tijdens exploratie aan de ene kant en exploitatie aan de andere kant. Zij stelden vast dat bij expert-managers de exploitatie- en exploratieprocessen verschillende hersengebieden activeren: “We find that, at the individual level, exploration and exploitation are separate behaviours involving different cognitive processes.” Aangezien gedrag wordt gestuurd door beslissingsprocessen, betekent dit dat er sprake is van een aparte exploitatieve en exploratieve besluitvormingsmodus. Leerprocessen bestendigen deze besluitvormingsmodi en de onderzoekers tonen inderdaad aan dat er verschillende leerprocessen actief zijn. Bij exploitatie worden voornamelijk hersengebieden geactiveerd die geassocieerd zijn met het anticiperen van beloning. Exploitatie heeft namelijk als doelstelling te reageren op de huidige behoeften in de omgeving. Voor exploratie zijn het de hersengebieden die samenhangen met aandachtscontrole die het belangrijkst zijn. Aandachtscontrole is het vermogen van een individu om de bepalen waaraan hij/zij aandacht besteedt en is volgens de onderzoekers cruciaal om exploratie op te starten. De huidige keuzes moeten immers worden gestopt en een zoektocht naar mogelijke alternatieven moet worden opgestart. Zonder activatie van de aandachtscontrole zal het individu kiezen voor het gedrag dat een voorspelbare beloning oplevert. De onderzoekers tonen aan dat individuen die het juiste ogenblik detecteren om over te stappen van exploitatie naar exploratie een meer performante besluitvorming kennen. Makkelijker gezegd dan gedaan natuurlijk. De onderzoekers citeren (Laureiro-Martinez et al., 2015) wijlen Andy Grove, een van de stichters van halfgeleiderfabrikant Intel, die zei: “… but succes can trap you. The more successful we are as a microprocessor company, the more difficult it will be to become something else.” Het goede nieuws is dat de besluitvormingsprocessen dankzij leerprocessen kunnen worden aangescherpt. Tot slot merken de onderzoekers ook op dat emotie een rol speelt bij de keuze tussen exploratief en exploitatief gedrag. Kiezen om te exploreren heeft een emotionele kost, besluiten ze, want het individu verlaat hiervoor een pad dat leidt tot beloning. Het nieuwe pad leidt mogelijk tot een grotere beloning, maar is onzeker. Kiezen om te exploreren is volgens de onderzoekers dus niet enkel een economische, maar net zo goed een gevoelsmatige trade-off.

Op basis van oa deze inzichten kunnen we ondernemend gedrag zien als een dubbele helixstructuur, met een explorerende string en een exploiterende string. Beide dimensies resulteren in duidelijk zichtbaar ondernemend gedrag, dat dankzij aangepaste besluitvormingsmechanismen en leerprocessen bestendigd en verbeterd wordt.

In de exploitatiemodus is het ‘leren’,  waarbij men ervaren wordt en een dieper begrip opbouwt van de bestaande processen, van belang. Het ‘ontleren’ is dan cruciaal voor de exploratiemodus, waar prioriteiten veranderen, en bestaande kennis achter wordt gelaten om nieuwe wegen te bewandelen.

Meer lezen & referenties? Uit: De Ondernemende Organisatie: https://www.pelckmanspro.be/de-ondernemende-organisatie.html

Wil je meer hands-on inzichten? We organiseren masterclasses of spreken vrijblijvend even af…